เจาะลึก วาล์วปีกผีเสื้อ พวงมาลัย (Wafer Type Butterfly Valve Gear Operated) อุปกรณ์ควบคุมของเหลวมาตรฐานโรงงานอุตสาหกรรม
Pinpoint
ในระบบท่อส่งของเหลว ก๊าซ หรือสารเคมีภายในโรงงานอุตสาหกรรมและงานวิศวกรรมระบบสาธารณูปโภค อุปกรณ์ที่มีความสำคัญเป็นอันดับต้นๆ ในการควบคุมการเปิด-ปิด และปรับอัตราการไหลของลวดสารก็คือ "วาล์วอุตสาหกรรม" และหนึ่งในประเภทวาล์วที่ได้รับความนิยมสูงสุดตลอดกาลเนื่องจากมีโครงสร้างที่กะทัดรัด น้ำหนักเบา และใช้งานง่าย คือ วาล์วปีกผีเสื้อ พวงมาลัย หรือที่เรียกอย่างเป็นทางการในภาษาอังกฤษว่า Wafer Type Butterfly Valve Gear Operated
บทความนี้จะพาทุกท่านไปเจาะลึกทุกรายละเอียด ข้อมูลทางเทคนิค มาตรฐานการผลิต (ASME, EN, JIS) รวมถึงตารางขนาด (Dimensions) อย่างละเอียด เพื่อให้วิศวกร ฝ่ายจัดซื้อ และผู้รับเหมา สามารถเลือกนำไปใช้งานได้อย่างถูกต้องและคุ้มค่าที่สุด
ทำความรู้จักกับ วาล์วปีกผีเสื้อ พวงมาลัย คืออะไร?
วาล์วปีกผีเสื้อแบบเวเฟอร์ (Wafer Type) คือวาล์วที่ถูกออกแบบมาให้ติดตั้งอยู่ระหว่างหน้าแปลนของท่อสองฝั่ง โดยใช้สลักเกลียว (Bolts) ร้อยผ่านรอบตัววาล์วเพื่อบีบอัดให้วาล์วยึดอยู่กับที่อย่างแน่นหนา จุดเด่นของประเภทเวเฟอร์คือความหนาของตัววาล์วที่สั้นมาก (Face-to-Face dimension สั้น) ทำให้ประหยัดพื้นที่ในการติดตั้งและลดน้ำหนักรวมของระบบท่อได้อย่างมหาศาล
เมื่อควบรวมกับระบบขับเคลื่อนแบบ Gear Operated (ชุดเกียร์พวงมาลัย) ยิ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน เพราะชุดเกียร์จะช่วยผ่อนแรงในการหมุนเปิด-ปิดวาล์ว เหมาะอย่างยิ่งสำหรับวาล์วที่มีขนาดตั้งแต่ 2 นิ้ว ไปจนถึงขนาดใหญ่ถึง 24 นิ้ว ซึ่งหากใช้ด้ามโยก (Lever) แบบปกติ จะต้องใช้แรงมหาศาลและอาจเกิดอันตรายจากแรงดันตีกลับ (Water Hammer) ได้ การใช้พวงมาลัยควบคุมจึงให้ความปลอดภัยและแม่นยำในการปรับระดับการไหล (Throttling) ได้ดีกว่ามาก
เจาะลึกรหัสรุ่นและมาตรฐานการออกแบบ (Design Standards)
วาล์วปีกผีเสื้อ พวงมาลัย รุ่นนี้ได้รับการออกแบบมาให้ครอบคลุมมาตรฐานระดับสากล เพื่อรองรับการใช้งานร่วมกับหน้าแปลนระบบท่อที่หลากหลายทั่วโลก โดยแบ่งออกเป็น 4 มาตรฐานหลัก ดังนี้ครับ:
1. มาตรฐาน ASME 150/200 psi Design (รหัสรุ่น G-150/200DJ)
เป็นมาตรฐานฝั่งอเมริกาที่ได้รับความนิยมสูงมากในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี โรงไฟฟ้า และระบบท่อส่งน้ำขนาดใหญ่ รองรับแรงดันใช้งาน (Pressure Rating) สูงสุดที่ 150 ถึง 200 psi (ขึ้นอยู่กับขนาดของวาล์ว) มีความทนทานต่อแรงดันในระบบสูง
2. มาตรฐาน EN PN16 Design (รหัสรุ่น G-PN16DJ)
มาตรฐานฝั่งยุโรป (European Standard) ที่กำหนดระดับการทนแรงดันไว้ที่ PN16 (ประมาณ 16 บาร์) มักพบในระบบปรับอากาศส่วนกลาง (Chiller) ระบบดับเพลิง และระบบประปา
3. มาตรฐาน JIS 10K Design (รหัสรุ่น G-10DJ)
มาตรฐานอุตสาหกรรมญี่ปุ่น (Japanese Industrial Standards) ระดับความดัน 10K เป็นมาตรฐานที่แพร่หลายที่สุดในประเทศไทย สำหรับโรงงานอุตสาหกรรมทั่วไปและระบบบำบัดน้ำเสีย เนื่องจากหาซื้อง่ายและเข้ากันได้ดีกับปั๊มน้ำและอุปกรณ์ส่วนใหญ่
4. มาตรฐาน JIS 16K Design (รหัสรุ่น G-16DJ)
อัปเกรดความทนทานขึ้นมาจากรุ่น 10K โดยรองรับแรงดันได้ถึงระดับ 16K เหมาะสำหรับระบบท่อที่ต้องการความปลอดภัยสูงขึ้น หรือจุดที่มีแรงดันน้ำส่งสูงเป็นพิเศษ
ข้อแนะนำในการสั่งซื้อ: รหัสสินค้าจะมีช่องว่างถัดจากชื่อรุ่น เพื่อระบุวัสดุของแผ่นดิสก์ (Disc Material) และวัสดุของซีลยาง (Seat Material) เช่น โครงสร้างสเตนเลส (CF8/CF8M) หรือซีลยาง EPDM/NBR ซึ่งผู้ซื้อสามารถอ้างอิงรายละเอียดเพิ่มเติมได้จากคู่มือการเข้ารหัสสินค้า (Product Coding)
โครงสร้างภายในและมิติตัววาล์ว (Dimensions & Specification)
เพื่อให้การออกแบบระบบท่อและการติดตั้งเป็นไปอย่างแม่นยำ การทราบขนาดและสัดส่วนโครงสร้างของ Butterfly Valve Gear Operated จึงเป็นสิ่งจำเป็น เราได้สรุปมิติตัววาล์วในแต่ละขนาดตัั้งแต่ 2 นิ้ว ไปจนถึง 24 นิ้ว เพื่อความสะดวกในการใช้งานของท่านดังนี้:
ตารางแสดงขนาดและมิติสายการผลิต (Nominal Size 2" - 24")
| ขนาดนิ้ว (Inch) | ขนาดมิล (mm) | d (mm) | H (mm) | H1 (mm) | H2 (mm) | L (mm) | D (mm) | D1 (mm) |
| 2" | 50 | 50 | 194 | 147 | 67 | 43 | 90 | 80 |
| 2 ½" | 65 | 65 | 202 | 155 | 75 | 46 | 104 | 80 |
| 3" | 80 | 80 | 236 | 173 | 91 | 46 | 124 | 110 |
| 4" | 100 | 100 | 246 | 183 | 101 | 52 | 146 | 110 |
| 5" | 125 | 125 | 274 | 211 | 127 | 56 | 176 | 110 |
| 6" | 150 | 150 | 286 | 223 | 139 | 56 | 206 | 110 |
| 8" | 200 | 197 | 325 | 248 | 169 | 60 | 257 | 170 |
| 10" | 250 | 246 | 381 | 304 | 219 | 68 | 312 | 170 |
| 12" | 300 | 295 | 406 | 329 | 244 | 78 | 364 | 170 |
| 14" | 350 | 333 | 447 | 360 | 309 | 78 | 407 | 310 |
| 16" | 400 | 385 | 502 | 415 | 348 | 102 | 466 | 310 |
| 18" | 450 | 434 | 526 | 439 | 372 | 114 | 522 | 310 |
| 20" | 500 | 482 | 587 | 488 | 423 | 127 | 575 | 500 / 360 |
| 24" | 600 | 579 | 635 | 536 | 472 | 154 | 680 | 500 / 360 |
(หมายเหตุข้อมูลทางเทคนิค: อ้างอิงแรงดัน ASME อยู่ที่ 200 psi สำหรับขนาด 2 ถึง 12 นิ้ว และปรับเป็น 150 psi สำหรับวาล์วขนาดใหญ่ 14 ถึง 24 นิ้ว)
จากสัดส่วนในตาราง จะเห็นได้ว่าค่า L (Face-to-Face) หรือความหนาของตัววาล์วปีกผีเสื้อนั้นมีขนาดที่สั้นมาก เช่น ขนาด 2 นิ้ว หนาเพียง 43 มิลลิเมตรเท่านั้น และแม้แต่ขนาดใหญ่สุดอย่าง 24 นิ้ว ก็มีความหนาเพียง 154 มิลลิเมตร ช่วยให้การวางระยะท่อทำได้ง่าย ประหยัดพื้นที่จัดวาง และลดภาระน้ำหนักของโครงสร้างรองรับท่อ (Pipe Support) ได้เป็นอย่างดี
ข้อดีของการใช้ วาล์วปีกผีเสื้อ พวงมาลัย ในงานอุตสาหกรรม
ทำไมผู้เชี่ยวชาญและวิศวกรส่วนใหญ่จึงเจาะจงเลือกใช้ วาล์วปีกผีเสื้อ พวงมาลัย แทนที่จะใช้เกทวาล์ว (Gate Valve) หรือบอลวาล์ว (Ball Valve) ในระบบท่อขนาดใหญ่? นี่คือเหตุผลสำคัญครับ:
- ผ่อนแรงในการทำงานได้อย่างยอดเยี่ยม: ด้วยกลไกชุดเกียร์ทดรอบ (Gearbox) ทำให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถหมุนพวงมาลัยเปิดหรือปิดวาล์วขนาดใหญ่ได้อย่างง่ายดาย โดยไม่จำเป็นต้องใช้แรงงานคนจำนวนมาก หรือใช้เครื่องมือช่วยผ่อนแรงภายนอก
- ควบคุมอัตราการไหลได้อย่างละเอียด: วาล์วปีกผีเสื้อที่ควบคุมด้วยชุดเกียร์ช่วยให้เราสามารถปรับองศาการเปิดของแผ่นดิสก์ได้อย่างประณีต (Fine-tuning) ซึ่งดีกว่าการใช้ด้ามโยกที่มักจะขยับข้ามล็อกได้ง่าย
- ป้องกันปรากฏการณ์ Water Hammer: การปิดวาล์วในระบบท่อส่งน้ำขนาดใหญ่อย่างรวดเร็วเกินไป จะทำให้เกิดแรงกระแทกย้อนกลับที่รุนแรงจนท่อแตกได้ การใช้ระบบพวงมาลัยหมุนจะช่วยให้การปิดวาล์วเป็นไปอย่างช้าๆ และนุ่มนวล ช่วยยืดอายุการใช้งานของระบบท่อทั้งหมด
- การบำรุงรักษาง่ายและประหยัดค่าใช้จ่าย: ด้วยจำนวนชิ้นส่วนที่น้อยกว่าวาล์วประเภทอื่น และการติดตั้งแบบเวเฟอร์ที่ถอดเข้าออกสะดวก ทำให้การเปลี่ยนซีลยางหรือการซ่อมบำรุงประจำปีทำได้อย่างรวดเร็ว ลดเวลา Downtime ของโรงงาน
วิธีการเลือกซื้อและตรวจสอบก่อนติดตั้ง
เพื่อให้ได้ ราคา วาล์วปีกผีเสื้อ ที่คุ้มค่าและตรงกับการใช้งานจริงมากที่สุด ควรพิจารณาปัจจัยต่างๆ ดังนี้:
- เลือกขนาดท่อให้ตรงกับมิติตัววาล์ว: ตรวจสอบขนาดท่อระบายหรือท่อส่งในหน่วยนิ้วหรือมิลลิเมตร (Nominal Size) ให้ตรงกับตารางสเปกด้านบน เช่น 3" (80mm) หรือ 4" (100mm)
- ตรวจสอบมาตรฐานหน้าแปลน (Flange Standard): ต้องมั่นใจว่าหน้าแปลนของท่อเดิมในโรงงานเป็นมาตรฐานอะไร (ASME, EN หรือ JIS) เพื่อสั่งซื้อรุ่นวาล์วที่เจาะรูร้อยน็อตได้ตรงกันพอดี
- ประเภทของของไหล (Fluid Type): หากใช้งานกับน้ำสะอาดทั่วไป ซีลยางชนิด EPDM ก็เพียงพอ แต่หากต้องใช้กับน้ำมัน สารเคมี หรือสารหล่อลื่น ควรเลือกซีลยางประเภท NBR หรือ Viton และเลือกแผ่นดิสก์เป็นสเตนเลสสตีลเพื่อป้องกันการกัดกร่อน
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument+สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th
ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด วาล์วโรงงาน
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument
